Atış Hareketleri Nedir

Cismin vo ilk hızı ile atılması sonucu yaptığı hareketlere atış hareketleri denir. Düşey, yatay ve eğik atış diye atılma doğrultusuna göre üçe ayrılır.

Düşey Atış Hareketi
Düşey doğrultuda yapılan atış hareketidir. Yukarıdan aşağıya ve aşağıdan yukarıya olmak
üzere ikiye ayrılırlar.

a) Yukarıdan aşağıya düşey atış hareketi
Belli yükseklikten aşağıya Doğru vo ilk hız ile atılan bir cismin yaptığı harekettir. Yerçekimi ivmesi ile hareket yönü aynı olduğundan cismin “g” ivmesi ile hızlanır. Böylece cismin ilk hızı olan; düzgün hızlanan doğrusal hareket yapar. Bağıntıları aşağıdaki gibidir.

Hareketle ilgili hız – zaman ve konum – zaman grafikleri şekildeki gibidir.

Örnek
25 m yükseklikten aşağıya doğru 20 m/sn hızla atılan bir cisim
Yere hangi hızla çarpar
Yere kaç saniyede ulaşır
Atıldıktan 0,5 saniye sonra yerden yüksekliği kaç metre olur
( g = 10 m/sn² )

Çözüm
h = 25 m
vo = 20 m/sn

v = ? a) v² = vo² + 2gh b) v = vo + gt
t = ? v² = 20² + 2.10.25 30 = 20 + 10.t
t = 0,5 sn v² = 900 t = 1 sn
h2 = ? v = 30 m/sn

c) 0,5 sn deki düşme

Yerden yükseklik = h2 = h – h1
h2 = 25 m – 11,25 m = 13,75 m
h2 = 13,75 m

b) Aşağıdan yukarıya düşey atış hareketi: Aşağıdan yukarıya doğru vo ilk hızı ile atılan bir cismin yaptığı harekettir. Cismin ilk hızının yönü ile yerçekimi ivmesi (g) ters yönlü doğrudan cismin hızı g ivmesi ile yavaşlar. Böylece cisim düzgün yavaşlayan doğrusal hareket yapar.Bağıntıları aşağıdaki gibidir.

v = vo – at
v = vo – gt

v² = v²o – 2ax
v² = v²o – 2gh

Cismin en yüksek nokt Aya ( maximum yüksekliğe ) çıktığı zaman v = 0 olur. v = vo – gt bağıntısında v yerine sıfır koyulursa bulunacak zaman çıkış zamanıdır.

v = vo – gt
= vo – gt ç

Çıkış süresi = iniş süresi
tuçuş = 2tç

h = vo t – gt² bağıntısında t yerine tç maximum çıkış yüksekliği ( hmax ) bulunur.

Aşağıdan yukarıya düşey atışta, cisim en yüksek nokt aya çıktıktan sonra geri dönerek serbest düşme hareketini yapar.Hareketli ile ilgili grafik şekildeki gibidir.

Not
Cisim yerden h1 kadar yüksekten vo hızı ile aşağıdan yukarıya doğru atılırsa yere düşünceye kadar geçen zaman aşağıdaki bağıntıyla bulunur.

Düşey atış ile ilgili bilinmesi gerekli ö nemli özellikler şunlardır
Aşağıdan yukarıya atışta maximum noktaya çıkış süresi tekrar yere düşüş süresine eşittir.
Aşağıdan yukarıya düşey atışta, cisim maximum yüksekliğe ulaştıktan sonra, geriye dönüş hareketi serbest düşme hareketidir.
Aşağıdan yukarı atışta, yükselme ve düşme arasında aynı noktadaki hızlar birbirlerine eşittirler. Yalnız yönleri zıttır.

VC = 0

VA = VB

VD = VK

Örnek
Aşağıdan yukarıya doğru 50 m/sn’ lik ilk hızla atılan bir cisim:
Kaç saniye yükselir?
Maximum çıkış yüksekliği nedir?
Atıldıktan 2 sn sonraki hızı ve yerden yüksekliği nedir

Örnek
Bir cisim 125 metre yüksekten serbest bırakılıyor. Yere çarpma hızı kaç m/sn olur? ( g = 10 m/sn² )

Çözüm
Cismin 125 metreyi düşme zamanını bulalım.

t zamanını bulduktan sonra hızı bulabiliriz
v = g.t = 10.5 = 50 m/sn lik hızla yere çarpar.

Örnek
Yüksekliği 390 metre olan bir uçurumun kenarından bir cisim 8 m/sn lik düşey olarak aşağı yönde fırlatılıyor. 5sn sonunda cismin yerden yüksekliği kaç metredir?
( g = 10 m/sn² )

Çözüm
Cisim aşağı yönde düşey atış yaptığından 5 sn de düştüğü yüksekliği bulalım.

dir.390 metre yükseklikte olan uçurumdan atıldığına göre, yerden yüksekliği;
165 = 225 metre bulunur.

Örnek
Bir taşı yukarıya doğru düşey olarak 60 m/sn hızla fırlattıktan 3 sn sonra ikinci bir taş en az kaç m/sn fırlatılırsa havada karşılaşır? ( g =10 m/sn² )

Çözüm
Taşların havada bir yerde karşılaşmaları için sınır değer aynı anda yere çarpmalarıdır.

Birincinin havada kalma zamanı
Birinci taş 12 sn sonra yere çarpacağına göre kincisi havada en az 12-3 = 9 sn kalmalıdır.

hızla atılmalıdır
NOT : Bir cismin yukarı doğru çıkışıyla, aşağı doğru inişi esit zamanda olduğuna göre yere değme zamanı

Alınır . Yani 2t çıkış = t uçuş dur.

2–YATAY ATIŞ KAREKETLERi
Belli bir yükseklikten yere paralel olarak vo hızı ile fırlatılan cismin yaptığı harekete denir. Yatay atış ve ileride göreceğimiz eğik atış hareketleri birer birleşik hareket çeşididirler.

vo ilk hız ile yatay olarak belli bir yükseklikten bir cismin bu hız vektörü devamlı yön ve şiddet değiştireceğinden yatay ve düşey olarak iki bileşene ayırabiliriz.

Yatay atış hareketlerine vo ilk hızlı
Cisim, AB doğrultusunda düzgün doğrusal, AD doğrultusunda ise serbest düşme hareketi yapar. Buna göre cismin
her hangi bir noktadaki hızı yatay ve
düşey bileşenlerine ayrıla bilir veya bileşenler belli ise istenilen noktadaki hız bulunabilir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>