Anasayfa / Tarih / Devletçilik Nedir

Devletçilik Nedir

Devletçilik Nedir

devletin iktisadî hayata müdahalesini, Ö nemli ve büyük endüstri işletmelerine sahip olmasını, mal ve hizmet üretmesini, bazı ikti­sadî ve sosyal fonksiyonların devletin tekelin­de olmasını savunan doktrin ve görüşlerden oluşan bir sentezdir. Klasik iktisatçılara göste­rilen tepkiler ile serbest piyasa ekonomisi ve özel girişim hürriyetini hoş görmeyen tercihle­rin devletçiliğin ort Aya çıkmasında rolü büyük-lür. devletçilik Liberalizm ile sosyalizm arasın­da yer alır. Önemli büyük üretim kaynakları­nın devlet tarafından işletilmesini savunur. Devletin iktisadî hayata doğrudan doğruya müdahale ettiği bir siyasal- Ekonomik Sistem olarak gelişmiştir.

Devletçiliğin bilimsel kimliği iyice belirgin olmamakla beraber Hegcl, Marks, Saint Si-mon, List, Fichtc gibi kişilerin düşüncelerin­den etkilenmiş ve XIX.yü/.yılda Liberalizme tepki olarak doğmuştur. Devletin ekonomiye doğrudan müdahale etmemesi, sanayileşme ile birlikte bazı sosyal ve ekonomik problemle­rin ort aya çıkmasına sebeb olmuşııır. Serbest piyasada güçlünün güçsüzü ezmesi, işçi yığınla­rının sefaleti, kadın ve çocukların gayri insanî şanlarda çalıştırılmalar! ve yoksulluğu, libera­lizm düşüncesini sarsarak devletin ekonomiye müdahalesini zorunlu hale gelirin iştir.

Siyasal planda genel oy hakkının yaygınlaşması, de­mokrasinin yerleşmesi, yoksul yığınların dev-leı mekanizmasına talepleri daha rahat iletme imkanı vermiştir. Ayrıca, daha kısa dö Nem içe­risinde kalkınmak amacında olan ülkelerde, sermaye birikiminin yetersizliği sebebiyle dev­letin ekonomik hayata doğrudan girmesi ge­rekmiş ve önemli yatırımlar devlet tarafından başlatılmıştır.

Devletçilik esas itibariyle üç önemli özelliğe sahip olmuştur

Ekonomik iktidarı sermaye gücünden alıp kamu gücüne vermiştir.

Üre­tim araçları mülkiyetini Özel sektör aleyhine ve devlet lehine geliştirmiştir.

Temel ekono­mi politikasının seçilmiş temsilciler tarafın­dan değil atanmış ekonomi şefleri tarafından belirlenmesini savunmuştur.

Türkiye’de devletçilik XIX.yüzyıIın son çey­reğinden itibaren görülmüştür. Osmanlı Dev­letinde Şark Demiryolları’nın inşası, bazı alan­larda yerel ve ulusal işletmelerin kurulmasına devletin adı altında imtiyaz verilmesi şeklinde olmuştur. Asıl devletçilik Cumhuriyet döne­minde 1930’Larda başlatılmıştır. 1929 dünya ekonomik bunalımının etkisiyle ve uygulanan liberal ekonomi politikalarının yetersiz kalma­sı üzerine devletçilik ekonomik politikası be­nimsenmişi ir.

Benimsenen devletçilik politika­sı, özel teşebbüse karşı olmamış ve müdahale­cilik ve plancılık kavramlarıyla özdeşleşmiş­tir. 1931 yılında devletçiliğin CHP’nin ilkele­ri arasına girmesiyle bir yandan sanayileşme­nin devlet eliyle gerçekleştirilmesi için Sümer-bank, Etibank, maden Teknik Arama Enstitü­sü, Elektrik işleri Etüt idaresi gibi işletmeler kurulurken diğer yandan I.Beş yıllık sanayi Planı hazırlanmıştır. Ayrıcaimtiyazenyabancı­ların ellerinde bulunan kuruluşların devletleş­tirilmesine de gidilmiştir.

Bu dönemdeki dev­letçilik “özel sektörün yapamadığını devlet ya­par” cümlesi ile formüle edilmiştir. Sermaye birikiminin yetersizliği sebebiyle ekonomi ala­nında devlete düşen iş giderek büyümüş ve Devlet Üretme Çiftlikleri, Tarım Mahsulleri Ofisi, Türkiye Ziraî Donatım Kurumu gibi ku­rumlarla devlet tarım alanına da el atmıştır. II.Dünya Savaşı yıllarında Millî Koruma Ka­nunu ile devletin ekonomik alandaki gücü art­tırılmıştır. 1950’den itibaren özel sektör de kı­pırdanmaya başlamış ve giderek gücünü arttır­mıştır. Fakat özel sektörün giderek güçlenme­si devletçiliğin gerilemesine sebep olmamış­tır.

1961 anayasası kamunun ve özel sektörün birlikte faaliyet gösterdikleri Karma ekonomi modelini benimsemiştir. Planlı dönemde devlet yatırımlarının planlanması için DPT kurul­muştur. Toplam yatırımlar içinde devlet yatı­rımlarının p ayı % 50’nin biraz üzerinde ger­çekleşmiştir. Kamu iktisadî Teşekküllerinin ekonomiye külfeti, verimli çalışmamaları yü­zünden giderek artmış ve enflasyonun başlıca sebebi olmuştur. 1983’te iktidara gelen Anava­tan Partisi, dünyadaki ve özellikle de ingilte­re’deki uygulamayı dikkate alarak KiT’lerin özelleştirilmesi programını başlatmıştır. Bu uygulamayı devletçilikten geriye dönüşün bir ifadesi olarak almak mümkündür.

Hakkında aliemir

Sıradaki Yazı

Hiyeroglif Nedir

Hiyeroglif Nedir Hiyeroglif yazıları tarihte ilk olarak eski Mısırlıların kelimeleri yazmak için kullandıkları işâret, resim ...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Dog Collar Ukash Al